Günden güne daha geniş kitlelerce talep gören tüp bebek tedavisi aşamalar halinde gerçekleştirilmektedir. Tüp bebek aşamaları 4 tanedir.

1.Aşama: Tüp Bebek Tedavisi Yaptıracak Çiftlerin İncelenmesi

Tüp bebek merkezine gelen çiftlerden gerekli testler yapılmadan önce hikayeleri dinlenir. Çiftler kendilerine çeşitli sorular soran uzman doktora olabildiğince detaylı bilgiler vermelidirler. Doktorlar bu tür öykü dinleme işlemine “anamnez alma” demektedirler. Çiftlerin sorulan sorulara doğru cevap vermesi tedavinin gidişatı açısından hayati önem taşımaktadır.

Çiftler kendileri ile ilgili bilgileri verdikten sonra hamile kalması planlanan kadının yumurtalık kapasitesi ve rahminin hamileliğe elverişlilik durumunun ölçülmesi gerekir. Bunun için HSG denilen rahim filmi çekilir, gerekirse histeroskopi yapılır.

Tüp bebek tedavisi uygulanacak kadınla ilgili olarak bulaşıcı bir hastalığının bulunup bulunmadığı, kronik bir hastalığının olup olmadığı,  hormonal durumu ve genel sağlık durumunun belirlenmesi için bazı testlerin yapılması gerekir. Bu çerçevede tiroid fonksiyon testleri ve serolojik testler denilen bulaşıcı hastalık testleri (HIV, hepatit gibi hastalıkların varlıklarını saptama amaçlı) , prolaktin hormon düzeyi ve çiftin hikayesi dinlendikten sonra gerekli görülen testler yapılması gerekir.

Tüp bebek tedavisinin başarılı olmasında erkeğin sperm kalitesi de önem taşımaktadır. Bir androloji veya üroloji  uzmanı tarafından incelenen erkeğin sperm analizi yapılır.

Çiftin hikayesi dinlendikten sonra testlerin sonucuna göre tedavi planı hazırlanır. Tüp bebek tedavisinin başarısı için kadının yumurta kapasitesi, erkeğin sperm kalitesi, çiftin yaşı gibi faktörler etkili olup tedavinin zorluk derecesini ve ilave ne gibi tedbirler alınması gerektiğine bu aşamada karar verilir. Elde edilen verilere göre kullanılacak ilaçların dozu ayarlanmalıdır. Çiftler çoğu kez daha önce tüp bebek tedavisi yaptıran çiftlerin kullandığı ilaçları ve tedavi usullerini kendilerine önerilenlerle kıyaslamakta bazen tereddütler yaşamaktadır. Burada tereddüt edilecek bir durum yoktur, test sonuçlarına göre farklı doz ilaçların kullanılması doğal bir durumdur. Çiftler tedavi konusunda tereddüte düşerlerse doktorları ile çekincelerini bu aşamada paylaşmalıdırlar.

Tüp bebek tedavisi yaptıracak çifte uzun bir tedavi protokolü uygulanır. Tedaviye hazırlık için kadına adet döneminin 21-23 günlerinde hormon aşısı vurulur. Bir iki haftalık hazırlık aşamasında günlük olarak GnRH agonisti uygulanır. Böylece hormonal baskılama yapılarak foliküllerin homojen büyümeleri sağlanır. Aşının uygulanması kolaydır, cilt altına vurulan bu aşıyı kadın kendi kendine bile yapabilir. Aşı vajinal kanama yapacaktır. Bu durum panikle karşılanmamalıdır. Vajinal kanamanın 3. gün ultrason çekilir. Eğer kanama olmazsa ultrason 14. günde çekilir.

Hastanın ikinci aşamaya geçmesi için endometriumun 5mm veya daha ince olması, kan estrojen düzeyinin 70 pg/ml değerinin altında olması ve yumurtalıklarda 10 mm’den daha büyük folikül olmaması gerekir.

2.Aşama:Yumurtalıkların Uyarılması

Tüp bebek tedavisinin 2. Aşaması kadının yumurta üretiminin FSH ve HMG içeren iğnelerle uyarılması ve çok sayıda folikülün gelişiminin temin edilmesidir.(Yumurta hücresi olduğu düşünülen keseciklere folikül denmektedir)

Bu aşamada uygun sayıda folikül gelişimi hedeflenir. Beklenenden az veya fazla folikül gelişirse tedaviyi olumsuz etkileyebilir. İdeal oranı tutturmak için kadının yaşı ve kilosu göz önüne alınarak tedavi dozu ayarlanır. Daha önce tüp bebek tedavisi uygulanmış ise bu da dikkate alınır.

Yumurta kesesi olduğu düşünülen keseciklerin takibi ultrasonda boyut ölçümü ve sayılması ile yapılmakta buna ilave olarak kandaki östrojen seviyesi ölçülmektedir. Foliküllerin büyümesi ile kandaki östrojenin artışı doğru orantıdadır. Doktorlarca gerekli görülürse kandaki LH ve progesteron hormonları da ölçülmektedir. Bu tür takipler uygulanan tedaviye yumurtalıkların ne derece tepki verdiğine göre belirlenen sıklıkta yapılır.

Takribi 10 günü bulan ikinci aşama neticesinde foliküllerin yaklaşık 18-20 mm ebatlarına ulaşması hedeflenir. Bu gerçekleştiği takdirde çatlatma iğnesi ile yumurtalar olgunlaşma sürecine sokulur. HCG iğnesi denilen çatlatma iğnesi vurulduktan yaklaşık 1,5 gün (36 saat) sonra anestezi yardımı ile ameliyathanede  yumurtalar iğne ile toplanır ve çabuk şekilde embriyoloji laboratuarına alınır.

Her folikülden yumurta elde edilecek diye bir şey yoktur. Bazen takip edilen folikül ile elde edilen yumurta sayısı farklı olabilir. Her kadının folikül geliştirebilme düzeyi de farklıdır. Yaş ilerledikçe daha az folikül gelişir. Bazılarında ise çok az folikül gelişir ve hiç yumurta elde edilmeme ihtimali de bulunur. Bazı durumlarda ise hiperstimulasyon sendromu adı verilen ilaçlara aşırı cevap verme hali yaşanır. Bu durumun yaşanması halinde transfer iptal edilerek toplanan yumurtalarla oluşturulan embriyolar dondurulması tercih edilebilir. Aksi halde kadının durumu kötüye gidebilir.

3.Aşama:İnseminasyon

Labaratuvar ortamı inkübatürler yardımı ile vücut içi kuşulları oluşturulan bir ortamdır. Yumurta hücreleri laboratuarda büyüme sıvıları içerisine konur. Erkekten alınan sperm ile kadından alınan yumurta laboratuvar ortamında döllenir. Bu işlemine inseminasyon denir.

Taze sperm olmaması veya spermin cerrahi yollarla erkeğin yumurtalıklarından alınması gerektiğinde dondurulmuş spermler çözülünceye kadar veya ameliyat gerçekleşene kadar kadından alınan yumurtalar laboratuar ortamında bekletilir.

Laboratuvar ortamında gerçekleştirilecek döllenme işlemi sperm ve yumurtanın bir araya getirilerek doğal yolla olabileceği gibi mikroenjeksiyon yöntemi denilen seçilen spermin mikrokranüller yardımı ile yumurtaya enjekte edilmesi şeklinde de yapılabilir. Hangi yöntemin seçilmesi gerektiğine çiftin durumu ve testlerin sonuçlarına göre doktorlar karar vermektedir.

Döllenme sağlanınca döllenen yumurtalar inkübatör cihazına alınır. Bu cihaz annenin vücut ortamını taklit eden ve embriyonun aynı ana rahmine tutunduğu gibi gelişmesini sağlayan bir cihazdır. Embriyonun gelişimi her gün takip edilerek bir süre sonra döllenen yumurtalardan gebeliğe en uygun olanı anne rahmine nakledilir. İnkübatör cihazına konulan döllenmiş yumurtaların gelişimi her yumurtada farklı olabilir. Dinamik embriyo görüntüleme sistemleri sayesinde embriyo gelişimleri iyi şekilde izlenebilmektedir. Bu görüntüleme cihazlarına embriyoskop denilmektedir. Zamanı gelince potansiyeli en yüksek embriyonun ana rahmine transferi yapılır.

4.Aşama:Embriyonun Rahme Nakledilmesi

Tüp bebek tedavisinin en önemli aşaması inkübatör cihazına alınan döllenmiş yumurtalardan gebeliğe en müsait olanının seçilip hamile kalacak kadının rahmine nakledilmesi işlemidir. Bu aşamanın kritik noktası ise emriyonun hangi gün transfer edileceğini belirlemektir. Bazen bu gün önceden planlanır, bazen de görüntüleme sonuçlarına karar verilir. Bazı durumlarda ise başlangıçta belirlenen gün değiştirilebilir. Doktorun tecrübesi bu noktada tüp bebek tedavisindeki başarı oranını belirler. Başlangıçta belirlenen transfer günü değişirse endişeye kapılmayınız, bu olası bir durumdur.

Döllenen yumurtalardan transfer için seçilenden başka gebelik şansı yüksek embriyolar var ise bunlar istenirse dondurularak saklanır. Böylece tüp bebek tedavisi başarısız olduğunda sonraki denemelerde bu embriyolardan istifade edilebilir. Embriyo dondurma kararı çifte danışıldıktan sonra doktorlarca alınır ve uygulanır. Tüp bebek tedavisinin 4. aşaması çok kritik olmakla birlikte oldukça kısa süren bir işlemdir.



Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir